Tahimik

Mahiyain



Tahimik din ako at tilang naman ko iyon sa mga magulang ko.
Noon maliit ako, tinutulak ako na malaki ang hangarin ko sa sarili.
"Pangulo ng Pilipinas," ang isang halimbawa.
"CEO," din at palaging Bill Gates ang nagiging halimbawa, parang siya lang ang dapat tignan.

Alam ko at malinaw sa akin ano ang kailangan kong gawin at sino ko gustong magiging.

Sa totoo, ang buhay ko ay madaling nakikita ng tao. Nagsusulat ako para maging malinaw sa akin ano ang nangyayari at mabilis ang pagbabago ng ugali kung mali ang ginagawa ko.

Ang paguulit-ulit na walang pinapalit at pag-aasahin ang ibang bunga ay ginagawa ng sira ulo.

Magiba talaga ako sa magulang at kapatid ko. Malupit lang ang pakikipagsapalaran ko. Walang Aguinaldo ni Parada na naging musikero at filmmaker. Wala din nag-lalako. Sa totoo, inaminin ni Dad na hindi siya magaling magbenta ng sarili niya. (siempre, di ko maniwala ang sabi niya dahil naibenta niya naman si Nanang :) ~ haha )

Pag naglalako, lalo na bilang stockbroker, bawal ang mahiyain. Ang nalalaman ko na kung meron akong ayaw ipagusapan, ang dahilan ay mali ang ginawa ko.


Tahimik ang tao kung hindi niya alam ano ang mali.
Nahihiya ang tao kung alam nga niya anung maling ginawa.
Walang hiya ang tao kung malinaw ang pananaw niya sa maling paggagawa at nagiba at nagpalit na siya.



~ Bawal ang mahiyain.

Pamilya

Kwento

Nalulungkot daw si Bilen. Naikwento niya sa akin na ang nanay ng pamangkin niya ay namatay sa mudslide.
Ang kapatid niya ay humiram ng pamangkin at nakatira ang bata sa bahay ng magulang nila, mga lolo at lola ng bata.
Malungkot. Paano ipapaliwanag sa bata ng tatlong taon na di na niya makikita ang nanay niya?
Lalo nang mahirap dahil di sila makadalo sa paglilibing ng nanay dahil sa baha.
Di makikita ng bata ang bangkay ng nanay niya.

Swerte nga at buhay ang bata, ang pagtiyak ko kay Bilen.
Dapat nagpapasalamat na narito ka.


Madalas tumatawag si Nanang sa akin para magreklamo. Pag sawa na at susuko na siya, balak niyang umuwi sa Pilipinas. Di niya tawag sa States ang tahanan niya. Ang pakiramdam niya ay naghirap na siya sa mga Kano at walang nagpapasalamat sa pagkayod niya.
"Bakit ka naman babalik? Alam mo naman na mahirap ang buhay doon," ang mga isip ko. Ginagamit pa rin a tabo at kailangan ipainit ang tubig sa kawa.
Palaging sinasabi sa amin na kami ang pag-asa ng magulang.
Totoo at may tiwala ako doon.
Ngunit habang namana ko din ang mabuti sa magulang ko: ang disiplina ni Dad at ang talino ni Nanang, maaaring mamana din ang masama: katulad ng mga alinlangan at mga balisa, mga bunga ng pagwawala ng tiwala sa sarili.


Nasasanay na din ako sa lamig dito sa States, sa East Coast. Itong umaga mainit sa opisina sa 11 Broadway at tilang tinatamad akong magtrabaho. Sa taginit na panahon, tinatamad din ako sa studio sa 1415 Foster at ang computer ay mabagal sa pagkikilos.

Kahit babalik ako sa Parañaque itong December at inaasam makita ang pamilya ko, di ako pwedeng tumira sa Pilipinas na.

Tiyak na ako sa pagpipili ko.

Buhay ko nasa New York City.





~ Ako'y galing Brooklyn.

Ilokano

Nanang


Habang nagsasalita kami ng English, tinuturo ni Dad sa amin magkakapatid ang wikang Tagalog din. Samantala, kalahating Ilokano ako. Ngunit di ko kilala ang wikang Ilokano.

Nakakatuwa ito pagsinasabi ni Nanang.


Turuan mo naman ako, kinukulit ko si Nanang.
Ayaw daw niya.
Para daw meron siyang mga itatagong mga sekreto.

Naku. Talaga, ikaw ang sarili mong sagabal.

Nakakatuwa na magrereklamo siya na kaming magkakapatid ay "hindi nakikinig."
Paano naman kung ayaw mong turuan kami ng Ilokano at di ka din hasang-hasa ng English?
May tanong sa test niya: "haste makes ____"
Sinagot ni Nanang sa test niya "haste makes happy."

Naku.

Meron akong project "Flowers In The Sand."

Ito'y tungkol sa mga lahing Garinagu. Ang wika nila ay Garifuna. Tunuturo nila ang wika at ang kultura sa kanilang mga anak. Kahit kung pinanganak ang bata sa States, tinuturo pa din iyon.

At bakit hindi? Ang yaman din ng kultura ng pinanggalingan natin. Mayaman ang kulturang Pilipino.

Siyempre, kailangan hasaan ang English dahil ito ang lingua franca ng mundo: ito ang wika ng pagnenegosyo.
Hindi uunlad ang tao ni ang bansa o bayan kung di sanay sa English.
Totoo din na kung di mo alam kung saan ka galing, di mo din alam saan ka papunta.


Mararami akong kilala mga kalahing Pinoy na di alam nila ang wika. Sa batas ng bansa, Pinoy din sila dahil sa dugo (jus sanguinis).
Ngunit Pilipino ka ba kung hindi ka nagpapataas ng kayamanan ng kulturang Pilipino?
Pilipino ka ba kung di mo alam ang pagkakaiba ng wikang Tagalog at wikang Pilipino?
Pilipino ka ba kung katulad mo ang mga ibang dayuhan dito na di mataas ang hangad sa sarili at sa bayan?
Sa Amerika, kung nais mong magtrabaho at maglikha ng pera, makukuha mo ang green card at pagkamamamayan.
"Freedom" ang katangian Amerikano.
Ano ba ang katangian Pilipino?



~ Dahil sa iyo.

Sarili

Walang Katulad


Di ko kilala ang mga lolo ko.
Maiksi ang buhay ng tao, lalo na kung mahirap sila at wala silang halaga sa kalusugan nila.
Sa Ayuno ko, pinagiisipin ko ang lahat ng mga naipalagay ko. Naaminin ko ang mga maling naipalagay ko. Tinanggal at pinalit ko ang mga mali sa asal ko.
Tatlong taon na di ako nagyoyosi ni di ako nagkakape. Kaya kong ulitin ang pagbabago ng ugali katulad nito. Lahat ay galing sa isip lang.
Hindi ko sasabihin na bisyo ang mga ginagawa o ginagamit ko noon dahil may mabuti din kung di araw-araw ang pagagamit.

Nagiba na din ang mga inaasam ko. Nais ko na makilala ng mga anak ko ang lolo nila, si Dad.
Tilang pagbalik ko mula sa unang lakbay sa Accra, biglang nagiba ang asal ni Dad. Nagumpisa siyang nagtatakbo sa treadmill. Salad lang ang kinakain niya. Pumayat siya at naging mabuti ang blood-sugar levels niya.
Pagtingin ko kay Dad, dahan-dahan siya at inaalagaan niya an katawan niya. Ngunit kahit tumitiyak ni Eric sa akin na mabuti sa kanya, naaawa din ako pag nakikita ko ang sinusuot ni Dad upang hindi siya naghihilik.

Dahan dahan lang.

Muntik muntikan ang nabalita sa akin kay Tito Manny sa huling taon, kasabay sa balita kay mang Mando.


Maiksi ang buhay.




Baha


Ngayon, kababalik ko sa Brooklyn mula sa Rhode Island. Kasama ko ang band The Volunteers kagabi.
Nabalita sa akin ni Pating na bahang-baha ang Metro Manila dahil sa bagyo.

Pilipinas at bayan kong Pilipino, sa inyo ang mga panalangin ko.





~ Ang pagkakayaman ay galing sa kalusugan.

Kuya

Kapatid

Ang panganay ay ang pasimuno.
Naguusap kaming dalawa ni Enrique sa huling linggo.
Sabi ko sa kanya na kaya niyang ipalit ang nararamdaman niya. Ang tao ay hari ng nararamdaman niya.
"You can control yor emotions," kako.
Tumanggi at di siya naniniwala.
"How do you feel right now?" ang tanong niya.
Masaya, ani ko.
Tilang sinasabi niya'y ang tao'y hindi hari ng nararamdaman sa loob, malabo ang sagot niya.

Ang kuya ay ang panganay. Siya'y ang pinakamatanda sa mga magkakapatid.
Ang aasahin ay ang panganay ay ang may gulang at may muwang sa mundo na siya'y magtutulong sa pamilya at meron siyang ituturo sa magkakapatid. Ang kuya ay nagiging halimbawa ng mga gagayahin at iiwasan.

Alam ko lang ang mga naranasan ko.

Ito ang kaya kong ituro.



Pamilya

Naguusap kami ni Carlos upang mapaplano namin ang pag-edit ng documentary namin "Flowers in The Sand." Nabatid niya na meron Future Filmmaker Workshop Open House itong Sabado at ngayon lang naimik ni Chris sa kanya.
Bakit di ako sinabihan, ang naibulaslas ko.
Ngayon lang sinabi sa kanya, ayon kay Carlos.
Bigla-biglaan.
Labo.

Sa Baltimore, tinatanong sa akin bakit hindi ko sinasagot ang phone ko. Kasi hindi siya kumililing. Dapat nakaandar daw ang kuliling, sinasabihan ako.
Hindi.
Ano daw ang gamit ng phone kung di ko sinasagot?
Wala naman ang tumatawag sa akin. At kung may tatawag, utos lang. At kung magiiwan din ng voicemail, kulang ang iniiwan: "Niño/Kuya/Ed, call me back." Anung pahabol iyan?!?!
Tinawagan mo na ako at bara-bara ang pagiiwan ng pahabol?
Walang bumabati din sa akin. Palaging humihingi lang.
Ano kaya kung emergency, ang tanong ni Dad.
Kung emergency, dapat ihayag ano ang emergency at iiwanin din ang pahabol.

Sa tingin ko, sanay na sanay ang pamilya sa bigla-biglaan. Katulad noon bago kami sa States, biglang nasunog ang 14 Cologne.
Tuloy, palaging biglaan.

Halimbawa, bago dumating ang huling Labor Day weekend, naipalagay ko na dadalawin ni Nanang at ni Dad si Tisha sa Baltimore: ano pa ang ginagawa ng helicopter parents sa three-day weekend?
Nagumpisa akong nagtatanong kay Nanang kung Baltimore ang balak. "I don't know yet," ang sagot.
Sa Huwebes, nagusap kami ni Eric at sabi niya wala siyang naririnig.
Sa Biyernes, nasalubong ko si Eric sa NYU at sabi niya na text siya no Dad na paalis sila sa Linggo.
Sa gabi ng Sabado, bumalik ako sa NJ at sa 7.00 ng umaga ng lingo - hindi sa 5.00-6.00a na palaging balak na hindi nangyayari - umalis kami papuntang Baltimore.
Pagpasok namin sa lungsod, tinext ko si Tisha na malapit na kami ng limang minuto.
Dalhin mo ang swimsuit, ang tinext ko kay Pating.
"Packed up for what...?" tanong niya.
Di niya alam anung mga balak hanggang tinext ko siya.
Sa tinging ko, bumabalik ito sa 14 Cologne St. Biglang nasunog ang bahay. Tuloy, tilang naging sanay kami sa pabiglaan na nangyayari na nagiging malabo ang paguusap at pagpapatibay ng balak.




Kaibigan


Tinawagan ako ni Greg sa Sabado. Walang iniwan na pahabol.

Kahapon, tumawag din si Arthur. Wala din iniwan.

Kung wala kang sasabihin sa akin ni di magiiwan ng pahabol mo, bakit ka pa tumatawag?




~ Kahit hi-tech na, ang labo pa rin.

Balisa

Pera


May namana akong balisa sa mga bagay pera.
Palagay ko namana galing kay Nanang. Malakas siyang magsalita tungkol sa mga bagay pera.
Ayaw niyang aaminin sa mga kaibigan ni mga katrabaho niya na ako'y nasa Wall Street. Sinasabi niya sa pamilya sa Pilipinas na hindi ako nagtutulong sa bahay.


"We become what we think about"
"As you think, so shall you become" ~ Earl Nightingale


Nabubunga ang sarili mula sa binhi ng isip.


Kahit mga sikat at mga mayayaman ay may mga hadlang din.


Tuloy, ano na din ang pananaw mo sa sarili?

Dapat din walang hiya ang sagot mo.






~ Mahirap o mayaman ka ba?

Parada

Kennedy


Sa Martes namatay is Ted Kennedy. Siya'y isang senator ng pamahalaan ng US. Siya din ay isang kapatid ni John F Kennedy, isang pangulo ng US, at ni Robert Kennedy, isang senator.

Kaunti lang ang alam ko sa mga Kennedy's. Ang alam ko'y ang nuno nila'y isang dayuhan na bagong dating sa US noon.
Nagumpisa an kasaysayan kay Patrick Kennedy. Siya'y galing sa Ireland at siya'y isang magsasaka. Dumating siya sa Boston ng April 22, 1848.
Ang asawa niya, si Bridget Kennedy ay bumili at naging ari ng isang tindahan.
Dahil doon, si Patrick Joseph (PJ) Kennedy ay naging unang Kennedy na nakapag aral sa school. Nagipon siya ng pera at bumli pa siya ng mga bar. Naghalo siya sa mga mayayaman na nagiinom sa mga bar niya tapos siya nagtakbo upang mamulitika.
Ang panganay niyang anak ay si Joseph Patrick Kennedy. Siya'y naging stockbroker sa panahon na walang nagmamahala sa markets.
Aliw na aliw ako sa kasaysayan niya dahil magaling siya sa pakikipagsapalaran at ang tsismis ay kasama siya sa pagdadaya sa stock market, nakipagsapalaran siya sa Hollywood studios, at nagbenta siya ng alak habang bawal ang alak sa US ("Prohibition era"). Ang pananaw din ng masa ay masakim siya sa mga Hudyo.
Siya'y naging tatay ni President John F. Kennedy, Senator Robert "Bobby" Kennedy, at Edward "Ted" Kennedy.


Sa pagbabasa nito, naiisip ko lang ang paggagawa ni Dad at ni Nanang. Malayo ang nararing at naranasan namin dahil sa kanila.


Ililibing si Ted sa tabi ng mga kapatid niya si John at si Bobby sa Arlington Memorial Cemetery. Naililibing ang mga Kano na may tungkulin sa gobyerno at hukbo ng US.

Silang tatlong magkakapatid ay pumasok sa gobyerno. Malayo din ang dating nila.
Ako, nakikita ko ang kasaysayan at naka tingala lang ako.

Tuloy, pinagiisipin ko lang kaming magkakapatid na Parada.

Kami ni Enrique at si Patricia.


Malaki ang mga balak naming tatlo. Mabuti ang nararamdaman ko pag ang usapan ni Tisha ay anung business na nais niyang iumpisa at kung sinasabi ni Eric na nais niyang maging pangulo ng Pilipinas.


Takot na takot ako na di maisauli ko ang pera na ginastos para sa akin.
Ang mga maliliit na tao, sinasamba nila ang pera.
Ako, sinasamba ko ang mga Nuno ko.
Si Lola.
Si Mamang.
Si Dad.
Si Nanang.

Malayo na ang dating naming.

Malayo pa ang pagunlad sa kinabukasan.



~ Parada ang pangalan ko.

Mahalaga

Utang


Ito'y malaking salita sa isip ko ngayon.
Sa Tagalog, meron salawikain na "utang na loob." Ang English na "debt of gratitude" ba ang wastong pagsalin?

Lahat ng tao'y may utang. May utang ang bata sa magulang niya na siya'y buhay.
Mangungutang ang tao sa bank kung kailangan niya ang pera.

Ang mahirap sa utang ay madalas nalilimutan ng naguutang na kailangan niya ibalik ang hiniram niya.


Ang mahirap ay kung malabo ang kaugnayan ng dalawang tao.

Merong "debt" - utang
Meron "equity" - ari

Ito'y isang halimbawa:
Nais kong pumasok sa NYU mga pitong taon nakaraan. Upang mabayad ang pagtuture, nagutang ako ng student aid at nagutang si Nanang ng PLUS loan. Nagsimula akong bayarin ang student loan ko itong taon.
Ngayon, nagsisingil din si Nanang na ako na ang bahala sa utang niya sa PLUS loan.

Malabo ang kaugnayan.

Di lang iyon, magaling din magsingil si Nanang. Sana di ko binura ang mga iniiwan na pahatid niya. Tilang may utang ako sa kanya.
Ganoon ang pinoy. Ang "utang" ay nasa talasalitaan natin. Ngunit meron ba tayong salita na "equity?" Tilang ang pinakamalipit ay "ari-arian."

Sa totoo, daig ng ganti ng ari-arian ang kaugnayan na utang.

Walang nagtuturo sa akin nito.
Ari.
Palagi ko lang naririnig ang "utang."
Dahil dito, maaaring ito'y kasama sa ugat ng kalagayan ng Pilipino.


...


Madalang may kaunting alinlangan din ako.
Maaaring ito'y isang halimbawa ng panahon.
Tuloy, kailangan kong balikan ang mga paggagawa na may tiwala ako.






~ Mahalaga ang tiwala ko.

As-Salāmu `Alaykum

Peace be with You

Allaahu Akbar


Nagumpisa na ang Ayuno.
Naninibago ang isip at katawan ko.

May talumpati si President Obama tungkol sa Ramadan at ang kaugnayan ng America sa mga Muslim.

Sa huling taon, di naintindi ni Spiderman bakit sinusunod ko ang Ayuno.
Tinatanong naman ni Nanang na kung mag-aayuno naman ako, bakit hindi naman sa Lent.


Mga tatlong taon nakaraan, nasa Accra ako at ang dami kong naranasan. Ayun ang simulang panahon na sarili lang akong nakatira. Napagaralan ko ang pera. Pinagisipin ko ang pamilya ko sa New Jersey. Naranasan ko na marupok din ang buhay.

Naging malinaw ang pananaw ko.

Sa pagbalik ko sa States, nakita ko na malapit ang Ramadan sa panahon na nasa Accra ako. Ang Lent naman nasa kabila. Nagumpisa akong nagaayuno dahil naaalaala ko ang malinaw na panahon sa Accra.




Mapagkunwa

Relihyoso daw ang Pilipino.
Nagkukunwari lang ang taong sangsasabi dito.
Dapat magkasundo ang mga asal at ang mga salita.
Ang relihyoso naman natin kung nagaaway ang Krityano at mga Muslim.
Hanggang ngayon nagaawayan ang mga Pinoy at Muslim.
Pilipino din ang mga Muslim.




Alay


Nagtrabaho si Dad sa Saudi Arabia ng mga apat na taon. Nakilala niya ang mga masarap na pagkain doon, katulad ng hummus. Ang pag-alay niya ay malayo at matagal siya sa Saudi. Bawal ang paggagawa ng mga ibang relihyon doon sa Saudi.



Sa huling shoot sa Ferry Point Park, gusto ni Nati na samahan ko siya sa pagsasayaw. Tumanggi ako dahil ako'y bahala sa mga equipment at hinahanap ni Carlos ang susunod na magsasalita sa camera. Pagsinasabi ko kay Carlos na di ako naunawaan ng tao, lalo na mga babae, "you're vain," ani niya.
Bahala na kung hambog o mayabang ang pananaw ng tao sa akin.

Walang pagkaunawa kung kulang ang pananaw.

Kasama sa ayuno ko ang Facebook. Sa Huwebes, isang araw nagsimula ang Ayuno, nagsulat sa Facebook Wall ko si JM at si Arvin.
Talagang halatang halata ang pananaw ng tao: kulang.
Itong isang sagot sa FB wall ko: "Tappy Tibbons, is that you?"
Tapos: "Ed's got juice"

Kilala ng tao lang ang TV at ang pera nila.

Ang salitang wasto?

Mababaw.




Kausap ng Ninuno


Kristyano din ang mga Garinagu. Sinusundin nila ang mga Velorio. Nakita ko ang mga footage ng mga novena.
Sa mga ritwal nila na na-ishoot ko, naisalin ni Carlos ang mga panalangin nila sa mga Ninuno. Nagdadasal sila upang samahan sila ng mga Ninuno.
"Guide us, our Ancestors."
Tilang katulad ng mga panalangin ng mga Kristyano.
"Guide us, O Lord."

Sa akin, nararamdaman ko na ito ang tunay na pananampalataya.

Nais ni Nanang na magdadasal ako ng Novena kung kailan siya mawawala sa daigdig.
"St. Agnes, pray for us.
St. ____, pray for us."
Sino ang mga santo na ito?
Di ko sila kilala.
Di ko nararanasan ang mabuting ginagawa nila sa akin.
Totoong Diyos ba iyon?

Ngunit kilala ko si Mamang.
Kilala ko si Lola Flora.
Kilala ko si Dada.


Sa kanila naranasan ko ang pagmamahal ng Maykapal.


Wala akong panginoon kundi ang mga Nuno ko. Doon ako galing. Ang mga paggagawa nila'y namamana ko.




Mararami akong alinlangan, lalo na kung tilang mahirap ang panahon. Dahil doon, mabuti din nagumpisa ang Ayuno upang walang duda ang paggagawa ko.

Sa pagkatapos ng market sa Lunes, na dalawin ko si Cat sa penthouse niya sa 84th St. Ang ganda ng pananaw doon.

Ang payo niya ay dapat palaging tinutulak ang sarili.
Nauunlad tayo sa paghahaumunin.
"We thrive on the challenge," sabi ni Cat.



Sa Martes, nadalawin ko si Carlos. Kahit kung maliit lang, mabuti na may pagdiriwang na tapos na ang shoot. Ang tawag dito'y "wrap party."

Magaling siyang maghalo ng mohito. Masarap din ang manok na linuto niya. Ang retrato ay kinuha ni Shelley habang nagtatanong siya kung dapat ipapalit ang phone niya na maging Blackberry o iPhone. Madaling mawala ang horas kung dikit dikit ang mata sa iPhone.
Inuusapan namin ang film niya "Flowers in The Sand." Ako'y editor at cameraman doon. Naging usapan natin ang balangkas ng film - paano ang simula, ang gitna, at ang pagtatapos ng film.
Sabi niya na gusto niya ang hamon dito.
"I like the challenge," sabi ni Carlos.




Ganti


Ang pagtatapos ng Ramadan ay ang Eid ul-Fitr.
Ayon kay Carlos, sa Lebanon pinapakain nila ang tupa o kambing nila habang Ramadan. Pinapataba.
Pagdating ng Eid, inaalay ang tupa at kinakain.







~ Alaykum As-Salaam

The Mistress

Ang Kerida


Sa New Jersey, nagsimula ang "Diner Tour" dahil madalas kami nagtutugtog. Bawat pagtapos ng pagtutugtog, kumakain kami sa pinakamalapit na diner.

Ngayon, nalaman ni Tisha na tinanggap siya sa BioMedical Engineering sa Johns Hopkins University.
Wow.
Ayun ang pinakamahusay na BME program sa buong bansa dito.

Pagdiriwang!

Fiesta!

Party!!

Alam mo ba:
Madaling madaling masapatan ang Pilipino dahil nawawala ang gutom pag nabubusog sa pagkain!!?!

Anyway...


Mahalaga ang pamilyasa akin. Mararami nang nangyayari sa mga kapatid na di ako sumisipot dahil mabigat din ang trabaho.

Ayaw ko iyon.


Di puede na kulang at di makikita ko ang mga magulang at mga kapatid ko dahil ako'y "busy."
Paano ka busy?
Ang pamilya mo'y Business mo.
Ikaw ang bahala sa cashflow statements, balance sheets, at P/L reports. Ikaw ang bahala sa accounting: dapat magtanong na makulit-kulit sa mga gastos ng magulang.
Namamana din ng mga anak ang mga utang ng magulang.

Dito sa States, tilang "business entity" ang magasawa. Dahil doon, kailangan ang divorce. Tinuro sa akin ni Justin sa Street na maaaring itanggap ang pasubal ni Mr. Jones na "I'm getting divorced."
Ayon kay Justin, ang mga kasado sa States ay isang "business entity." Tuloy, di lang tinattanggap ang divorce: kailangan iyon.
Tapos nagtatanong kami ni Pating anung gagawin kung tungkol sa prenup. Sa pananaw naming, tilang iniiwasan ng mga Kano magusap tungkol sa prenup. Halimbawa, maaaring humingi ng prenup. Dahil doon, madalas magagalit ang magiging asawa at ang wika niya'y "if you loved me, you won't need to ask me that. "
Hindi.
No.
Kung may pagibig, wala kang takot sa sinusulat mo.
Kung mahal mo ang tao, walang pipigil sa pagsusulat ng mga pangako mo.
Si Nanang at si Dad walang prenup dahil bawal ang divorce sa Pilipinas.
Habang kaming magkakapatid, kailangan namin pagiisipin ito dahil lumaki din kami dito sa States - kung Pinoy or Kano ang mga magiging asawa namin, handang handa na kami.





Malaking bagay din ito dahil talagang iba ang pananaw ng Kano sa mga kaugnayan ng syota, maliban sa sinasabing iba.

Sa mga Kano, mahalaga ang bagay ng mag-asawa.
Sa mga Pinoy, mahalaga ang anak nila.

Ako, alam ko paano itong magkakasundo.


~ Mangungutang ng kinabukasan ang kasaysayan.

Itatag ang horas

Kapaligiran

Kasabay ko si Michigan. Paalis siya papuntang Austin, Texas. Sabi niya na tinawagan siya ni Tobin sa Martes at balak ni Tobin na dadalawin si Michigan sa Miyerkoles. Tilang tiyak at matibay ang usapan. Tumawag si Tobin sa tanghali at sabi niya di siya matutuloy.
Walang pamasahe sa tunnel daw.

Sa huling linggo, tinawagan ako ni Tobin. Naihayag niya sa akin na naghiwalay na siya at si Kirby. Tilang isang taon sila nagkasabay at magkasamang tumira sa isang silid sa Red Hook. Ngayon siya'y balik sa bahay ng magulang niya sa West Orange at si Kirby ay nasa Brooklyn.

Palagay ko ayaw ni Kirby dahil walang pera.

Tilang ganoon din ang nangyayari kay Brooke: sinasabi niya na mahal niya si Morgan ngunit ayaw niya na siya lang ang taguyod nilang dalawa.

Malabo iyan. Sasabihin "I love you" ngunit kasama mo lang ang tao kung meron siyang pera.


Mahal ng tao ang pera.


Kaya nga ang salitang "mahal" ay wasto: namamahalan ka ng mahal mo. Haha. Naglilikha din ang mga tita kong Ilokano ng salita.
Womp - womp...


Dahil madaldal din ako, naibatid ko kay Nanang na bumalik na si Tobin sa NJ. "Nag-mature na siya," sabi ni Nanang. Maaaring sabihin iyon kung ang balak ni Tobin ay ipalit ang sarili niya. Ngunit tumatanggi ako sa palagay ni Nanang dahil sa nangyayari katulad nito.

Ti napudpudno a gayyémmo, am-ammontó no addáka ití pelígro.

Lumipat ako dahil sa kailangan kong ipalit ang kapaligiran ko. Nagaksaya na ako ng horas dahil sinamahan ko ang taong walang kaya. Madalas kong nakasabay ang taong masasama ang loob. Mararaming tao ay madaldal at wala naman ginagawa. Nagrereklamo ang tao tungkol sa trabaho at tungkulin nila.

Ayaw kong mapaligiran ang mga taong ganito.

Ti táo nga mannaríta, awán ti ania nga magapuánanna.

Ayaw ko nang sabihin na panay ang kayod sa hanap-buhay.


Nais kong sabihin, araw-araw, na buhay na buhay ako.


Sabihin mo sa akin sino ang kaibigan mo at ilalarawin ko sino ka.



Ang kapaligiran ay bahagi ng sarili.





~ Huwag magaksaya ang panahon.

Madaldal

Naku!

Nasa Twitter na din ako!

Bihira akong nakaupo at nagsusulat ng mahabang talaarawan. Nagkaroon ako tuloy ng pangangailangan ng microblog.


Lalo na ngayon na lumalapit ang Ayuno.

Sarap magsulat, kahit kaunti lang.
Nakakatulong din ang Twitter dahil mahirap gamitin ang Blogger sa iPhone.

Nagumpisa na ako sa paghahanda sa disyembre. Naitala ko ang "to do list" na iaasikasuhin bago dadating ang disyembre. Naitala ko din ang "to do" habang nasa Pilipinas na.



Ramadan

Parating ang Ayuno. Naghahanda ako dahil marami ang gagawin ko at ayaw kong mapapagod ni mapupuyat. "Bakit hindi sa Lent ang pagAyuno," madalas ang tanong sa akin.
Kasi di lang Katoliko ang Pilipino. Meron din Muslim sa timog. Pilipino din sila, di ba?
At bakit nagaaway ang gobierno sa Luzon at ang Muslim sa Mindanao?
Walang tiwala. Nagaaway dahil bawat tao'y may sarisariling balak at parehong walang tiwala na kikita niya ang gusto niya.
E, di ka ba Katoliko, kamo.
Bakit ganoon ang tanong mo, kako.
Tiwala ko ang Panginoon. Tiwala niya ang asal ko.



Malabo

Mabuti na inumpisahan ko ang "Open Mic Tour" dito sa New York. Katulad niya ang "coldslamming" sa Wall Street.

Kailangan kong hanapin ang mga open mics sa Metro Manila. Bawal akong aalis sa December at wala akong daladalang footage. Bawal din umalis sa January, pauwi sa New York, at walang footage.

Ngayon, kaya ko lang isusulat ang mga nais kong gawin. Ngunit habang lumalapit ang panahon, dapat nagiging malinaw ang layunin.



Araw

Sarap magsimba kung maliwanag ang araw at malakas ang musika.
Sa huling linggo, naranasan ko ang malakas na musika ni Burning Spear.

Ras Tafari

Ngayon na Linggo, balak kong humiga sa Prospect Park. Nagtatago naman ang araw sa likod ng mga ulap.

Ikaw, Araw ko, ang sinasamba ko bawat pagbabangon sa umaga.




~ Araw ko, Panginoon ko

Kalutasan

Natatakot akong mauulit ang asal ng makitid na pananaw sa bunga.
Sa paguulit ng pagkakamali at sa malupit na takot, nalulumpuhin ako sa alinlangan.

Ang kalutasan ay pagbabalik sa ayos na paggagawa. Ang paraan ng pagaaral ko, halimbawa, ay walang pagkabigo. Alam ko meron akong tanging asal - ritwal o kagawian - upang bumangon.

Ang ligaya ko ay paglalarawan ng tiwala ko doon.



~ Kumilos parang ganoon

Pating

Pating.








Kapatid kong Pating, siya'y parang bituwin
Hindi pangit, matalino din.
Kung makikinig sa akin, malaki ang ganti
Di lang niya aaminin, huwad na alahas ay makati
Tilang nakikita ko ang sarili ko,
at sana sundin mo ang aking payo
Dahil kung sana lang may sasabihin ako
sa iyo, kapatid ko, sana tayo ay magkasundo
Tuloy sana pakinggan mo na ako
Dahil ikaw, Pating, ikaw ang mahal ko



...



Nagsusulat ako dahil kaya kong lumingon so mga lumang sulat ko at kaya kong sabihin
"ako iyon" at kasabay ang "hindi na ganyan."
Matagal na ang pagsusulat ko huli. Nangyayari ito pag mararami ang kailangan gawin. Mabuti din kung meron akong ginagawa dahil ayaw kong pagiisipin ang masama.
Lalo na dahil mararaming taong namamatay.
Hindi ako magsisinungaling at sumasakit ang tiyan ko pag naiisip ko na di ko na makikita ang mahal kong si Mamang Rosita.
Namatay ang aso ni Dada na pinangalan "Queen Sheeba." Dahil siya'y malungkot, nakakalunos ang huling salita niya sa akin. "I love you," kamo.
Pinuntahan ko ang lamayan ni Mr. Valenti, isang substitute teacher sa CHS na mahal ng mga estudiyante. Sa lamayan, limang tao lamang ang sumipot. Sa isang huling show ng Root Philosophy - Jamnesty sa Maplewood - itinanda ng mga estudyante ang mga karamdaman nila sa isang kartolina. Pinuno. Handog ko sa biyuda niya.
Mga housemates ko si Jackie at si Morgan, namatay din ang mga lola nila.
Kilala ko si Kyle at hinayag niya sa Facebook na namatay ang lola niya.
Sa huling taon, namatay si Mang Mando sa gabi ng retirement part niya. Alaala ni Nanang na sinasabi ko na susunduin ko si Mando pag may malaking film shoot ako para maranasan niya ang mabilis na highways sa States.
Tapos namatay si Michael Jackson, isang malaking artista. Kahit kung di ko siya pinapakinggan ngayon at may mararami akong walang alam sa buhay niya, di ako magsisinungaling at ang alingawngaw niya'y maririnig musika ko.
Di naman manhid ang utak ko.

Pero kung masama ang pakiramdam ko sa balita na namatay ang tao, ibig sabihin may sisi ako.
Di ako nagsisisi.
Kung kasama ko ang tao, nais kong ipaliwanag ang araw mo at para di ka nagiisa sa gabi.
Habang tayo'y magkasama, malasap ko ang pagkaibigan natin.
Kung mawala ka sa daigdig na ito

habang
buhay
ka
pa,


ikaw palagi ang nasa isip ko.


Magiisa tayo kung kailan tayo susunduin ng maykapal. Kahit kung ang kapaligiran mo'y mga mahal mo, ikaw lang ang may alam kung kailan ka susunduin.


Tuloy


Habang tayo'y magkasama dito sa lupa

ang asal na ay dapat tulad ng sa langit.




~ Naging kapal ang balat, naging kapal ang mukha.

Madali

Kailangan kong lampasin lahat ng pinagkakamalian ko at lunasan ang ugaling mali.


Nagmamadalian ako.

Malalim ang salitang iyon.

Madalian. Ang ugat noon'y "dali."
Dali - "easy."
Madali iyon. - "that's easy."
Pag ginamit ang salita bilang pangdiwa
dalian - "rush; hasten"

Ang lai ko dito ay inaakala ko nag "madali" itong business plan ko. Kung iyon ang pagasa ko, susunid tuloy na magmamadaliin.


Kaya madali akong napapagod - dahil palagay ko madali ang kailangan gawin.




Di pwede iyan.



...



Pinakita ni Enrique ang pictures galing sa lakbay nila sa Metro Manila.

Tilang masayang masaya ang lahat. Maganda ang mga pictures doon.
Tapos natisod ko ang mga pictures ni Mamang Rosita.


Tilang mabuti din na di ako natuloy sa paguuwi.

Hagap ko'y malulubog sa luha.



Tapos natisod ko itong malaking clan picture shot. Ang dami nating kamaganak. Nakita ko si Tita Ellis at may suot siyang facemask na sinusuot sa hospital.
Sabi ni Enrique na kailangan isuot iyon kung papasok sa silid ni Mamang.
Maaaring mahahawa siya sa hininga mo.

My God.

Maaaring masaktan ang mahal ko sa hininga ko.



Masamang pagisip naman iyon.
Lampas na ang kasaysayan. Pinili ko ang paggagawa ko.
Sugod na sa susunod.



~ Sulong.

Maliwanag

Muntik na akong bumalik sa Pilipinas itong huling linggo.

Ngayong, balak kong umiwi itong December.

Nais kong magpaalam kay Mamang.



...



Maliwanag ang hinaharapan.
Pinagiisipin ko lang tuloy ang Pilipinas.
Meron na akong mga productions na ginuguhit.




~ Kung gumiri'y parang tandang.

Rosita

Sa Biyernes, pinaandar ko ang hard drive ko para magtrabaho. Hindi umiikot.
Malas!

Bumangon ako sa Sabado. Pinaandar ko ang laptop at pinaandar ko din ang hard drive. Pagasa ko'y mawawala ang problema. Dahan dahan naman kasi ako sa mga hard drives ko. Paanong masisira siya?
Di umandar.
Lousy.
Habang nasa computer ako, binuksan ko ang Facebook.
Status in Edward na kamamatay ang lola ni Gigi.
Mabilis umikot ang balita.
Tinext ko si Dad.
Tinext ko si Tita Ellis.
Balik ako sa trabaho.
Pag balik ko sa iPhone upang marinig itong recording, meron tumatawag sa akin.
Si Nanang.
Narinig ko din ang balita.
Pinili ko ang buhay.

~ Pinagmumultuhan ako.

Bulabog

Pinapatulan ko ang ugali ko. Lalo na kong tinatanong saan ang kalayaan.

Sa Ghana, paglipat ko sa NYU faculty house, wala akong hadlangan. Kaya kong maging maingay pag gising. At kaya kong maging maingay sa gabi.

Samantala, pag meron akong roommate o kasama, dapat ipipigil ko magpatugtog ng music ng malakas sa umaga. Iba talaga ang pagsimula ng araw kung natutugtog ko ang musica ng malakas.

Paglipat ko dito sa Brooklyn, madalas ang paglakbay ni Jackie at nagkakaroon ako ng recording sessions. Ngunit pagnarito siya at ngayon na narito si Brooke, nagiiba ang ugali ko at ayaw kong bubulabugin sila.


Kaya commitment-phobic ako, kamo.




~ Ako lang dapat ang hari ng sarili kong ugali.

Bagong Kaugnayan

Nababasa ko na dapat aaminin natin sa sarili ang mga pagkakahina natin.

Ang pinakamasama ay ang pagsisinungaling sa sarili natin.

Natatakot ako.

Tawag nila dito ay "stage fright."
Tawag din nito'y "phone fear."

Natatakot ako dahil sa mga masasamang nangyayari sa panahong lumipas. Naaalaala ko mga mabuting paggagawang nais kong gawin, tapos ang sagot ng tao'y masama. Natatakot akong magumpisa ng mga bagong kaugnayang sa tao.

Dapat kahit masama ang loob na nararamdaman ng tao sa mabubuting paggagawa ko, hindi ako pipigil. Dapat tuloy tuloy ang paggagawa ko.



~ Ano pa ang buhay kundi magumpisa ng mga bagong kaugnayan at hanapin ang tunay na kaibigan habang buhay pa tayo?

Mabuhay na

Napapansin ko na nawala na ang sigla ko sa paggigising ko sa umaga.

Kailangan ipalit ito. Noon bagong lipat kami dito mulang Pilipinas, naaalaala ko na kahit kaunti ang pagtulog ko, mabilis ang pagbabangon ko. Maaaring sabihin dahil sa TV.

Binabalikan ko ang mga retrato noon nakatira kaming pamilya sa 212 S. Orange Ave.

Nakikita ko mga pictures namin sa Six Flags-nakasuot ng jacket pa dahil winter kaming pumunta doon.

Wala kaming alinlangan noon. Di kami namamabalisa.

Masayang walang pagkamalayan.

Ngayon, mararaming nagiiba sa damdamin.

Bago akong umalis ng Brooklyn kahapon, nagusap kami ni Brooke ng kaunti. May balak siyang lumipat.

Ang daming nangyayari.

Kalilipat ko lang mulang E1 at nasa Pointe na ako. Nasa hospital si Mamang.

Ang malaki sa akin ay di ko ipapatulan ang mga nangyayari sa ibang tao: di akong mabubusog sa pagkain ng iba.

Nais kong ulitin ang pakiramdam na iyon.

Ang pakiramdam na magigising ako sa umaga at masigla ang pagbabangon ko.

Hindi akong bumibilang kung sapat o kulang ang tulog ko.

Dapat pagbangon ko, pagsusugod na ang ugali ko.

~ Madaling pagisipin ang masasama. Mahirap hanapin at ilikha ang mabubuti.

Piker

Paanong isasalin ang salitang "piker?"

Ang hulugan ay tilang halo-halo iyon ng "kuripot" at "nagsisinungaling."



~ Huwag magaksaya ng panahon.

Scene 5, Take 2.

Malinaw na talaga ang mga halimbawa.

Sa Facebook, ayaw akong i-"friend" ng ibang tao.
Nakilala ko sila noon at wala akong malay anung nangyari.

E, di ba "forgive and forget?"

Nakalimutan ko na.


Malinaw na ang sinasabi na sa bawat taong may gusto sa iyo, may katumbas na tatanggi.

(Tama ba ang pagsalin ko?)



~ Kung malinaw na iyon, sugod na.

Dad

Nadalawin ko si Dad itong huling Sabado-Linggo.

Nakalimutan ko ang mga susi ko ng Cumberland at na swertehan ako na kauuwi lang ni Dad mulang DMV. Kailangan ng mga kotse niya ng inspection sticker.

Nagpalit kami ng gripo ng kusina buong Sabado. Inaayos din niya ang gripo sa banyo sa kwarto niya. Ayos din ang gripo sa kusina: meron nang water filter na gripo, nakahiwalay sa malaking gripo.

Tapos kahapon, inumpisahan niyang ayusin ang timer ng fan sa bahay.

Marunong maglikha at magayos si Dad. Palaging may inaayos siya o dinadagdag siya na mabuti para bahay.



~ Ang tatay ay halimbawang gayahin o itanggi.

I-lokos

5/19

Lof Parti




" Get cel nos of girl date mo sa akin. Also email ad. Ayoko ng blacks ha. Maitim na ako e. Basta les than 25 y o. Tapos game ha." ~ Mon.




~ Ulol.



5/20

Huni


Tilang may nunong nasa hospital ang mga kaibigan ko. Sinulat ni Jackie na nadalawin niya ang Nana niya sa hospice.
Tapos kababasa ko lang ang email ni Morgan na nasa hospital ang lola niya at kailangan niyang sumipot sa Rochester.


...


Malapit nang matapos ang tagsibol at parating ang taginit. Parating na ang Memorial Day at dito sa bansang-Kano, ito ang "unofficial" pagumpisa ng taginit. Malamig pa din ang mga umaga at kung mahangin. Naririnig ko ang musika sa huni ng mga ibon sa labas.



Sayaw na tayo.



~ Malabis ang bilis ng buhay.




5/22

Kamusmusan

Mainit sa labas.

Pinipilit ko si Enrique na magaral ng Tagalog. Sulat niya sa akin na mga kamaganak sa Pilipinas ay nagbabasa nito. Ang nabubulong daw ay malalim ang Tagalog.
Sa umpisa, panghihibo ang nararamdaman ko doon.
Mamaya, nabiglain ako sa isip:

Ilokano ang mga nagbabasa.

Siempre, para sa mga Ilokano, ang palagay nila ay malalim ang Tagalog.

Haha.

Hindi naman. Halakhakan lang.
Sa akin, nais ko lang aralin paanong ipahayag ang wastong salita. Lalo na paanong uulitin ang nais kong ihayag sa iba-ibang pangungusap.
Ayun at ayaw kong malimutan ang sariling tinig ko.

Paano ba isasalin ang "young and naive?"

Ayaw ko ang kamusmusan sa ugali ko.

Samantala, sulatin ko nga si Enrique. Kaya niyang pag-aralin ang Tagalog uli sa susunod na apat na linggo. Lalo na kung hasaan niyang magsalita pagbalik niya.
Wow.
Magpapalit ba ang tinig ng kapatid ko? Sayang at baka wala akong recording.




~ Malalim na Tagalog, kamo. Nakigtutak, kako.

Mga pinong bagay sa buhay

Flor



Cute, no?

Nakilala ko si Flor sa Future Filmmakers Workshop. Siya'y estudyante noon panahon na si Justice at si Greg ay nagtuturo ng edit workshop.

Film student siya ngayon sa NYU.

Nakakatuwa itong dalawang kwento.
Noon bagong pagaalis ko sa E1, nagsisipot ako so NYU upang magtrabaho sa documentary ni Carlos. Isang gabi, nasalubong ko siya sa Steenbeck room. Nagbati kami. "What's up?" ang tanong niya. "I just found out my old man in Ghana just died," sagot ko.
Napaliwanag ko na si Dada ay si Kofi Ghanaba at sa mga huling horas, kauusap ko lang si Awam at narinig ko ang balita kay Dada.
"Sorry."
Mamaya, sumipot ang mga kaibigan niya. Habang naguusap sila, nagwawala ang mata ko at ang tinitigan ko ang mga editing equipment: naaala-ala ko ang panahon noon ako'y estudyante mismo at binabalik ko ang mga pag-asa ko noon nasa film school pa ako.
Tinignan ako ni Flor at ang tanong niya'y
"Are you high?"
Nagmula sa wala, darating sa wala.
Mamaya, hinihimok siya ng mga kaibigan niya na mag lakad sila sa Starbucks. Pumayag siya at liniligpit niya ang mga gamit niya bago siya aalis. Di niya ako yinayang sumama o wala siyang tinanong sa akin. Ni di siya nagpaalam.
Ang palagay ko ay tapos na ang pagdadalaw ko.
Tumayo ako tapos iniwanan ko ang editing room.
Mamaya, habang lumalakad ako, narinig ko siyang sumigaw sa likod ko "Ed, you should say goodbye."
"Why?" tanong ko.
"Because it's rude to leave without saying goodbye."

Malabo.


Sa pagtapos ng FFW itong taon, meron kaming film festival sa huli. Meron reception sa pagtapos ng pagpanonood ng mga projects nila.
Tinanong ko si Flor kung kaya niyang sumipot sa loft party ni Ken.
Meron na siyang mga party na dadalwin niya. Lahat nasa Bronx. Tinanong niya kung saan ang party.
"Sunset Park, Brooklyn" ani ko.
"Yuck. Brooklyn." sagot niya.
Malaki ang kayabangan niya ng Bronx.




Ngayon, ito na ang mga umaga ko.



Ang kawikaan ay "money green."
"The grass is always greener on the other side..."

Nagsusundo din kami ni Catalin. Sa umpisa, gusto niyang opisina sa Wall Street. Gusto ko iyan. Samantala naman, maganda din dahil ang opisina namin ay nasa Broadway.





"I'm on Broadway, ma! Top of the world!"





~ Lupit.

Kaarawan

Umuwi ako kahapon at nakita ko si Tisha. Kauuwi niya galing Baltimore. "B-More" town.

Nakakatuwa dahil wala akong palagay na nasa sorority siya. Di naman sorority katulad ng nakikita sa mga cinehan: mga madadaling babae. Hindi naman sorority na ganyan, ngunit ito ang isang pumapasok na isip pag naririnig ang salitang "sorority."

Kauuwi lang niya tapos aalis pauwing Pilipinas bukas.

Kagabi paalis kami papuntang Charlie Browns. Maliban si Tisha, handang-handa na lahat. Hinintayan namin siyang gumising muna. Tapos naligo.

"Pating," ani ko, "PAP ka."


...


Ayos si Dad.

Bumabata sa gulang.

Sumusuot ng Chuck Taylor Converse sneakers.

Kahit kung suot niya ula ang kamisetang sinuot niya sa huling pagdadalaw ko...



Rock star.






~ Matapang pa rin.

Sulat

May mararami akong binabasa. "Successful Telephone Selling in the 90's." "The Art of Seduction" "Hardball Selling" "The 48 Laws of Power" "The Art of War"
Ang huling binabasa ko'y "How to Win Friends and Influence People" by Dale Carnegie.
Sa huli, totoo ang alam ko sa loob: dapat magaling ang pagkikinig ng tao sa iba.
Madaling usapin ng tao ang sarili nila. Ang katangian ng tao ay ang katotoohanan na alam nila. Habang totoo ito, upang magkasundo ang tao, kailangan kong usapin ang mga nakakaakit sa ibang tao: ang sarili nila!

Pinagiisip ko tuloy ano ang mga sinusulat ko sa mga blogs ko. Palaging "I" "me" "ako" "sa akin."
Hindi naman biglaan ang pagpapalit ko ng mga sulat ko mula ngayon. Sa totoo, kailangan ko din usapin ang sarili ko dito sa mga sinusulat ko dahil madaling nalilimutan ang mga kasaysayan na nangyari sa mga huling araw.
Kailangan kausap ko ang sarili upang magagawa ko ang kailangan gawin.
Sa unang tingin, maaaring sabihin na nababaliw na si Kuya.
Ngunit, kung may mission ka sa buhay, sinong alaala mo kundi sarili mo?
Sa maingay na lungsod, sino ang pinapakinggan mo?

Kailangan din na alam ng tao ang sarili nila bago maguumpisang kausapin ang ibang tao.

Vain ba ako?


Maaaring matutuwa si Greg sa kwentong ito dahil alam ni Greg na mabagal ako sa paggagamit ng mga bagong online networking sites. Halimbawa, ngayon lang akong naaakit-akit sa Facebook dahil ginagamit ko siya bilang kasangkapan sa pagsusulat.
Ngayon, wala akong gamit sa Twitter.

Nadalawin ko ang birthday party ni baby Esme, ang bagong anak ni Erin and Chris. Nakilala ko ang kaibigan ni CCR, pangalan niya'y Ana. Magkakaibigan sila ni Jamil, isang actor na kaibigan ni CCR.
Habang kumakain ako ng cake, naririnig ko sila (magkakatabi kaming umuupo) at ang inuusap ay Twitter.
"Narcissist" kamo ang mga gumagamit ng Twitter. Sinong naaakit-akit sa mga Tweets na "I'm in the bathroom" at "I'm in the meeting and they're talking about marketing management."


Nagbabago din ang pagsusulat ko. Alam ko na habang ang sarili ko lang ang tanging katotoohanan na alam ko, nakakatuwa din ang mga maliliit na kaugalian ng ibang tao. Sinusulat ko iyon dahil marahil ang mga magagandang panahon at ugali ng tao.

Huwag ka lang magagalit sa mga sinusulat ko. Alam ko ang nararamdaman ko. Ikaw ang bahala sa sarili mo kung ayaw mo na ito ang nasa pananaw ko.



~ Nagpapalit din ang tao kung nagbabago ang sinusulat.

Ekis

Nalaman ko dito sa States ano ang ibing sabihin ng "ex." Madalas ginagamit ang salitang "ex" tungkol sa boyfriend or girlfriend na di na magkasama.
Malabo din ang hulugan nito sa akin.

Sa Wall Street, ang "x" sa akin ay isang prospect na lead na ayaw magbibili. Halimbawa, tinawagan mo si Mr. Jones sa isang phone call. Pumayag siya na ipapadala ko siya ng business card.
Sa pangalawang tawag na maguumpisa akong mag-pitch, kung ayaw niya akong ipakinggan, "x" na siya at ipupunit ko ang papel na nakasulat ang pangalan ng lead.

Ayun ang ex sa akin: isang girl na friend na di mo na kausap.

Parang pelicula talaga ang nangyayari sa akin.
Masaya ako na natapos ang editing namin dalawa ni Carlos. Pagalis namin dalawa, ngumingiti siya dahil sabi ko na kakain kami ni Flor ng dinner. "What happened to having no distractions?" tanong ni Carlos.
"Bahala na," kako.
"Bon apetit," sabi niya.
Nasalubong ko si Flor at pumunta tayo sa Silver Spurs.
Pag pasok namin sa Silver Spurs, nag away itong dalawang waiter. Nalito kaming dalawa.

Habang lumalakad kami sa mesa namin, parang nakita ko ang mukha ni Emilie. Badtrip. Una, nakikita mo ang mukha o mga katangian ng mga kilala mo sa ibang tao. Tuloy, di ko alam kung ang tao nga ay si Em o hindi. Alam ko na gustong-gusto ni Em ang kainan na iyon.

Wala akong sinabi. Wala akong pakialam.

X naman siya, di ba? Siya ang nagsulat sa akin na "huwag mo akong tawagin o kausaping hanggang akong magsisimula."
Ang tawag ng sulat na ito sa Wall Street ay isang "no-fax."
Anung ginagawa sa mga no-faxes? Pinupunit ang lead.
X.


May kawikaan sa English, lalo na sa Wall Street: "the power of Next."

Paanong isasalin iyon sa Pilipino?

Tawag

May pahabol na iniwinan ni Nanang ngayon. Gusto niya makita ako.

Matagal ko na di nakikita ang mga magulang ko. Matagal din kami di naguusap.

Kaya nga nagumpisa ako ng mga blogs katulad nito. Alam ko na ang gusto ng tao'y maririnig ang sarili nila.

Ako, alam ko din na ang tao'y naaakit-akit lang kung sila ang inuusapan mo.

Mararami din kasi ang nangyayari sa mga huling bwan.

Dapat ingat-ingat ako sa sinasabi at ginagawa ko.

Wikang nalimutan

Akala ko wasak na wasak ang Tagalog ko.
Kagabi, nasa internet ako at natisod ko ang GMANews.tv
Nabasa ko ang balita sa kababayan natin na binalik sa atin at nakalimutan niya ang wikang pinoy. Labing tatlong taon siya sa Japan.

Nagpapasalamat lang ako na mahal ko ang sariling wika, kahit kung kaunti lamang ang taong nakakasalita sa kapaligiran ko.

Nuno

Sa gitna namin ni tito ay si Mamang. Siya lang ang naiiwan ng mga ninuno ko.
Isang araw, tinawagan ang iPhone ko. Di nasasagot ang iPhone habang naglalako ako. Siempre naman, di umiiwan si Nanang ng pahabol.
Ito pa ang hadlang:
noon kalilipat ko sa States, may tumawag kay Dad at Nanang. Di ko alam ano ang sinabi sa kanila ngunit nararamdaman ko na masama ang balita. Nagtanong ng nagtanong ako. Siempre, kulit pa. Walang sagot. Sa susunod na buan, nahayag sa akin na dumaan na si lola Flora.
Malaki ang galit ko sa loob dahil ang pakiramdam ko'y tinatago ang balita sa akin. Kahit kung ang dahilan ay upang di ako masasaktan o anuman mangyayari, galit na galit ako dahil tinatago ang katotohanan sa akin.
Tuloy, naging mabilis ang paglilibot ng balita. Sa huling taon, habang cold caller ako sa Street, sinagot ko ang tawag ni Nanang at nalaman ko na dumaan na si Mang Mando at nagkaroon ng atack si tito.
Biglaan.
Tuloy... habang ayaw kong tinatago ang katotohanan sa akin, di ako nagmamabilis sa pagsasagot ng telepono.

Sa kaarawan ni Enrique, natanggap ko ang email galing kay tita. Binabati niya si Eric sa kaarawan niya at sinama ang email ko upang mararating ang pagbati. Nabasa ko din nasa hospital uli si Mamang at malulungkot ang palagay niya.



Tapos "emo kid" pa ako at pinapakinggan ko itong awit ng Urbandub.

Kailangan kong bumalik. Kahit isa o dalawang linggo lamang, kailangan kong makikita si Mamang at ang buong pamilya doon. Nagiiba na talaga ang panahon. Di na mababalik ang horas na lumipas.
Ito lang ang nasa loob ng isip ko sa mga huling araw at sa susunod na linggo.



~ Ito ba ang simula ng huling sayaw natin? Isang ikot pa, maulitin natin?

Panalangin

Noon maliit pa ako, nais kong aralin paanong maging pari. Habang nasa Pilipinas pa ako, alam ko na palagi kong gustong sumipot sa simbahan sa Linggo. Inaasam ko ang panahon na iyon sa mga ibang araw.
Nagiba ang mga layunin ko. Alam ko na may mararaming bawal sa mga pari. Nakita ko ano ang masamang nangyari sa pagpapalaki ng simbahan katoliko.
Sa halip ng mga ito, alam ko din na ang Panginoon ay sumisipot kung saan lang ang may tiwala sa Maykapal. Nakita ko ito sa buhay. Maliban sa mga masasamang mangyayari, nalalasap natin ang mga mabuti at matamis sa buhay. Halimbawa... nasunog ang 14 Cologne. Habang masama iyon, buhay pa kaming pamilya.
Kailangan lamang ang tamang pananaw.

Maaaring mababasa ko na paulit ulit ang mga sinusulat ko. Katulad ng pari na may sermon bawat Linggo, nagsusulat ako bawat linggo upang di ko malimutan ang mga isip na mahalaga.

Bawat pagsulat ay parang panalangin. Ang pagasa natin ay magsusulat tayo upang may magbabasa.
Mabuti din kung kaya natin basahin lahat ng sinulat natin.

...


Naguumpisa na ang "April Showers." Susunod ang "May flowers."
Habang nais kong maramdaman ang masarap na araw ng tag-init, ayaw ko na di ko siya malalasap dahil kaunti ang musika at pera.


~ Sugod na!

Luha

Maiyakin daw ako noon maliit ako.
Ang bata ay umiiyak pag siya'y nasasaktan. Pag may sakit siya sa katawan, nararanasan niya na siya'y buhay. Pag may sakit siya sa loob, nararanasan niya na siya'y nagiisa sa pagiisip niya.
Maaaring sabihin na madalas kong nararanasan ang sakit.
Ayaw kong itutuloy na maiyakin na bata ako.

Dahil doon, lunasan ang luha sa paglilikha.

Mabilis

Totoo na kailangan kong kumilos ng mabilis.
Ngunit dapat hindi ko minamadalian ang mga malalaking bagay.
Dapat di ko minamadalian ang buhay. Dapat di ko minamadalian ang trabaho ko, lalo na kung kailangan kumilos ng dahan dahan.
Nakikita ko nagaaksaya ako ng panahon sa pag mamadali ko kesa sa pagwala ng alam.


Sanay na sanay kasi ako sa "instant gratification." Ano ba ang Tagalog noon? Pagsasamantala?

English

Pinagiisipin ko ang sinasabi ni Greg sa aking pagkakanta. Nararamdaman niya kung ang wika ko'y Tagalog kesa mga awit ko na English.
Pinagiisipin ko iyon upang di ako nagaaksaya sa paglilikha ng music.
Napaliwanag niya sa akin na may naglalaro sa American Idol na ni marunong mag English at may nakilala siyang vocal coach. Kahit di siya nanalo sa huli daw, sabi ni Greg, naging magaling itong taong nagaawit at naging mahusay ang pagbigkas niya sa English.
Ako... nawawala yata ang aking tiwala sa pagsasalita ko.
Tuloy naririnig ko din ang sarili kong pagngangawa. Naririnig ko na binibilisan ko ng masyado ang pagsasalita ko.


Talk about fast talking...
easy come, easy go.
Nawawala ang tiwala sa mga mabilis sa pagsasalita.


~

Pagdating ng tag-sibol

Ayaw ko na narito na ang tagsibol na panahon.
Totoo it. Kahit madalas kong sasabihin na ayaw ko ang malamig na panahon.
Itong taon, natuto akong mahalin ang taglamig.
Sa Pilipinas at sa mararaming pook na walang umuulan na yelo, nagiba sa Western development ang pagunlad ng mga Tropical countries.
Totoo din na madali akong mahahawa sa sakit. Nagkaroon ako ng sipon at penicillin ang gamot doon. Pag lalakad ako sa salabas - lalo na kung matagal - sumasakit ang tuhod ko.
Totoo na sa huling taglamig, noon kalilipat ko sa Brooklyn, ayaw ko na mag-iisa uli sa susunod na taon ang wika ko. Nagpalit ba iyan? Pinabayaan ako ni Katherine sa huling taon at umalis si Emilie itong taon.
Ngayon parating ang tag-init na panahon at nais kong makilala ang dance partner ko sa mga susunod na music shows.
Madaling sabihin na walang pumalit dahil palaging wasak ang nangyayari. Ngunit malaki ang mabuti dito. Alam ko ang mga pag-aaksaya ng panahon.

I don't believe in love as you know it.
Sa akin, totoo ang pagibig.

Sakit

Ayaw kong magkaroon ng sakit. Wala akong kaya kung mataas ang lagnat
ko. Di ako nakakahinga kung sinisipon ako. Nagiging sanay na mahinaang
katawan kung ginagamit ang gamot na di damo ni hindi tubo ng daigdig.
Kailangan ko pa na sumikap at magtuturo pa ako ngayon. Di ako
nakakapagpahinga at tuloy hinahabol ako ng pagmamalabis.
Ang talagang masama ay di ang sakit ng katawan lang. Ang masama ang
sakit sa pagiisip.

Pag-asam ng kahapon

May kaunting karamdaman ako na inaasam ko ang pinagdaanan ko.
Halimbawa, noon bagong dating ako sa US, mula sa Ghana, maraming buwan ang lumampas at talagang nais kong bumalik doon.
Kahit kung naaalaala ko din na naghirap din ako sa paglalakad sa mainit na araw sa lungsod... kahit kung naaalaala ko din na maaaring mahahawa ng malaria ako kung kinagat ako ng lamok...
matamis din ang pagalaala ko ng Ghana.
Ganoon din ang pagalaala ko sa New Jersey.
Sa totoo lang, inaasam ko ang huling panahon na tag-init. Mararaming mga concerts ang nadalawin ko. Madami ang nasulat ko.
Naiisip ko lang, halimbawa, ang concert in Erykah Badu na 'di ko natapos. Mahaba ang pila at naiikot ng pila ang bloke. Ngunit, kahit di ko napanood ang buong concert, alam ko na masaya ako sa panahon na iyan. Nakita ko ang magaling na artista na nais kong makita.
Muntik ko nang nararamdaman na nais kong bumalik sa panahon na iyon. Baka dahil sa panahon na iyon, kaunti ang mga bagay sa isip ko.

Ngunit kahit parang nais kong balikan ang panahon iyon... nakilipas na iyon at haharapin ko ang susunod sa kinabukasan.

Pagmamalabis

Dapat maunawain ko ang balaan ni Dad na huwag magpamamalabis.
Abuse.
Halimbawa, ang unang kotse ko. Di ko napapansin ng mabuti ang maliit na pagkakasira. Tuloy, nagiging malaki ang miliit. Sa huli, walang daig ang problema sa laki.
Malayo ang dinaanan ng kotseng iyon. Philadelphia. Pomona. Atlantic City.

Ngayon, pinagiisipin ko ang pamamalabis sa sariling katawan.
Nagwawala ako ng kaunti kung tuloy pa ang "overnight week" ko sa linggong ito.

Nagbibigay ako. Walang daig ang pagbibigay ko. Kailan magkikita? Dapat sa pagbibigay ko sa trabaho di ako nagmamalabis din.


Do not abuse yourself.

Salamangkero

Sa tren pauwi, may salamangkero sa tren. May dala-dala siyang entablado at kahon. Maliit ang pagumpisa niya. Halimbawa, nawawala ang panyero niya. Sa huli, meron siyang ibon na biglang lumitaw sa supot niya.
Cute.
Nagbibigyan ng tao ang $1. Ako, meron lang sukli.
Habang binigyan ko ang sukli ko, pinatulan ko ang mukha niya at ang sagot niya ay di katulad ng sagot sa iba. Sa babaeng tumatayo sa tabi ko, parang ngumiti siya. Sa akin, parang mahirap ang pagngingiti.
Oh well.
Naisipin ko lang ang bagong account ko ngayon. "Ang liit, pare!" kamo. $500. $10 ang comisyon niyan.
Siyempre, huminto na ako sa pagpapaalam kay Nanang ng balita katulad nito.
May kaunting tao na kaya nilang makita saan ang halaga.

Malaki ang pagngiti ko noon tiningnan ko ang salamangkero.
Kung may tiwala siya, dapat maiisipin niya na sa susunod ako'y may kaya sa bulsa.


Madalang tayong nagpapasalamat sa mga tanging karapatan natin.

Dito na

Ang pakiramdam ko'y parang bagong dating lang ako dito.
Masarap din ang pakiramdam kung wasto ang pananaw mo.
Totoo na maaaring mapapansin ko ang masasama sa buhay ko ngayon. Utang... utang ng loob... mga kulang...
Ngunit dapat ang maliwanag ang dapat palaging pinapatulan. Ako'y isang taon na sa NYC. Lumalaki ang abot ng music ko. Kahit kung mabagal ang pakiramdam sa pagbabago, dapat dahan-dahan.

Dapat di ko malimutan na ang kailangan kong gawin ang humabol ng new accounts at mag book ng shows. Iyon na lang ang naiiwan upang babago ang kalagayan ng music at business ko.

Iyan ang layunin.

Nagwawala

Dapat di ako nahihiya pag ako'y nagtratrabaho sa harap ng tao.
Naiisip ko ito dahil kahit sanay akong magpatugtog sa harap ng nanonood, parang nawawala ang tiwala ko. Ang naiisip ko tuloy ay "ano ang akala ng naririnig?"
Alam ko na ako'y natatakot ng kaunti dahil mabagal ang paguumpisa ko ng trabahong iyon.
Malabo ng kaunti?
Ang naaalaala ko lang ang paguumpisa ko kahapon. Pagtapos ng lunch, inumpisa ko ang USA cycle. Tinawagan ko ang isang Yellow ko. Kinakabado ako bago binaba ko ang phone.
Tapos kinakabado din ako pag tawag ko sa gabi.
Bakit? Alam na alam naman ng iba ang Pitch ko.

Baka dahil doon?



Nagwawala lang ako. Pasensya ka na.


...


Noon nag-diner kami ni Eric at si Pating sa simula ng January, tinanong ko kung saan si Vinny. Wala na siya ng tatlong buwan.
Wow. Mabilis ang panahon. Dapat di ko malimutan siya. Dadalhin ko siya sa Oscars, kako.

Bad Trip

Tinatawagan ng NJ Narcotics ang Nanang ko.
Nagtatawag sila sa Linggo.
Wala akong alam doon.
Dapat di sila nagbebenta.
Alanganin.


...



Talagang nagagalit din ako sa opisina. May tatlong accounts na si Sam. Meron siyang dalawa sa umpisa ng buwan.
Ako... isa lang ang mula noon September pa.
Goddamn. Kung di ako sumasakit, ewan ko ano itong masamang pakiramdam.
Ayaw ko na ito.
Dapat mabubuti ang kapaligiran ko.
Itong araw na nagpipitch ako, ang pakiramdam ko'y parang hihinto na ako dahil walang mabuting pitch ako.
Akala ko naging mabuti na din an cold-call ko. Bakit wala pa ang mga bagong accounts ko?
Leche.

Tuloy, kaunting pagiiba ang tiwala ko. Di naman nagbabawas. Ngunit parang di siya kasing masigla.

Tapos marami pa ang kailangan gawin. Kailangan kong tapusing ang BBBY pitch.
Naku... kung di ako tama... parang nagrereklamo ang mga pahayag na ito.

Marami lang ang kailangan gawin. Nagagalit lang yata ako dahil lahat ay nangyari sa araw na ito. Marami ang mga masasamang pitch... meron akong isa na ari niya ang V at AAPL. Tuloy, nag DDM ako.
Tapos nagulat din ako sa itong isang pitch dahil 27 years old siya at sabi niya magpapaalam daw siya sa mga magulang niya.
Ang masama sa akin ay kung di ko alam paano sagutin ang suliranin, parang naghihintay ako hanggang sa pangalawang tawag.
Dapat lahat ay nasa umpisang tawag.


Ngunit, tatlo ang mabuti nangyari dito:
nagumpisa akong gumamit ng voice recorder. Tuloy, kaya kong pagaralin lahat ng mga mabubuti at lahat ng masasamang mga tawag.
Nagumpisa din akong nagpitch sa USA. Dapat ako'y magaral ng mabuti.
Kahit masama ang pakiramdam ko sa loob, di ako sumuko at nagtuloy pa din ako sa phone. Ginamit ko ang iPod ko habang naghihintay ng mga magbibili.

Naku. Sana itong paghihirap ay di magtutoloy at di magtatagal. Ginagawa ko lahat ng kaya ko. Sana, ito ang tinatawag nilang "growing pains."



Tapos ibang bagay pa ang Travel Journals.



Ito ang mga bagay sa isip ko.

Pagtutulog at pagbabangon

Pag natutulog ako, ang pakiramdam ay namamatay ako ng kaunti. Bumabagal ang hininga ko. Tapos nalilimutan ko kung anung iniisip ko bago ako'y tulog na.
Sa umaga, pumipikit ako ng kaunti dahil wala akong pagkamalayan. Parang nalimutan ko bakit ako'y gising.
Parang di ganoon ang pakiramdam pag ako'y bagong lipat ng bahay.
Noon bago pa lang kami sa States, naaalaala ko na di ako natutulog ng madalas at palagi akong gising ng maaga. Sa mga apartments na natirahan namin sa NYC at NJ, alam ko na madalas ako gising ng maaga.

Kailangan kong balikan ang pakiramdam na iyan. Iyan ang pakiramdam ko noon na dalawin ko ang Buenos Aires, Accra, at London.
Parang di ko alam ano ang mangyayari sa susunod na minuto doon. Parang di ako kinakabado at may tiwala sa mabuting kaluluwa at ang pagiiba ng bagong lungsod.


Iyon ang pagaaralin ko. Iyon ang masarap na pakiramdam dahil masigla iyon.
Kailangan kong pagaaralin paanong uulitin ang pagbabago.



Ayaw kong sabihin na ayaw akong gumising. Ayaw ko ang pakiramdam na tinatamad akong bumangon.

Naladlad ang mga magnanakaw

Ang masama dito'y silang dalawa'y Asian na singkit ang mata.

Ang nauuna ay si Yan Wang. Maaaring malaki ang operasyon niya. Kinakabado ang mga Intsik umuupa ng studio at nagpbibigay ng payo sa akin. Palagay nila maaari na di dadalo ang magnanakaw sa hukuman sa Feb. 9. Kung ganoon, di siya mabuti na tao.

Ang pangalawa ay isang demonyong nagsusuot ng pulang saya. Ayaw kong ipakinggan ang mga tsismis sa tao. Ang naririnig ko lang ay ang nangyari noon umalis ako sa isang party. Siya'y lasing na lasing na. Katulad ng mga mararaming babae, nakasuot siya ng pulang saya. Ang narinig ko'y kinurot niya ang utong ng asawa ng amo niya at nahuli siyang may hawak ng gamit na hindi sa kanya, isang digital camera.
Narinig ko na pinaalis siya sa trabaho.


Dahan dahan lang.

Kute

http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7811686.stm

Damong-gamot

Queens

Parang ibang state ang Queens sa akin, kahit na dalawin ko na ang maraming lugar sa Queens.
Noon bagong lipat lang kami dito sa US, namimili kami sa Queens at sa New Jersey. Ayaw ko itong lugar tinignan namin sa Queens dahil ayaw ako ng mga bata doon. Na tuloy kami sa NJ.
Kilala ko ng kaunti ang Queens, mula sa Astoria hanggang Jamaica. May mga kilala ako sa Astoria. Si Selena'y nakatira sa Long Island City. May mga kilala ako at kwento galing sa Rego Park at Kew Gardens.
Ngayon, binibisita ko ang Queens dahil sa Woodside at Elmhurst.
Ito daw ang Pinoy colony sa New York City. May mga colonies din sa Edison, NJ at sa isang pook ng Jersey City.
Dito galing si Mon. Palagi niyang pahayag sa mga kilala niya na akoy isang musikero at stockbroker.

Nagkita kami sa Huwebes. Hinabol ko ang 7 train papuntang 69th St sa Elmhurst.
Doon ang Perlas ng Silangan.
Habang naghihintay kami ni Mon sa kaibigian niya si Jack, pinakilala ako kay Nel, ang may ari ng Perlas restaurant and bar.
Pumayag si Nel. Pumuyag siya na magpapatugtog ako ng band ko.

Ayos.
Kung maganda ang palabas ko doon sa kinabukasan, maaaring madalas kaming magpapatugtog doon.

Dumating si Jack. Siyota niya na si Irena ang naghatid sa atin.
Hinatid kaming tatlo sa apartment ni Jack.
Dala-dala ni Mon ang kanin, sisig, at manok. May sinigang na pinainit ni Jack.
Di ako kumakain ng baboy kung di siya sisig.
Bagoing kilala ko si Jack at nilarawan ni Jack na nagkakilala sila sa subway sa huling buwan. Parang malayo na ang pagdating ni Jack sa barko. Marami siyang kuwento.

Ayos din. Dumadami ang mga Pinoy na kilala ko dito sa States.


Marami ang mga Pinoy sa Queens, kamo.